Een oude spelcomputer die jaren op zolder heeft gestaan doet het meestal gewoon nog. De elektronica gaat lang mee. Wat kapot gaat zijn de kabels, de vuile contacten en de knoopcelbatterij in sommige cartridges. Kijk eerst op de sticker aan de onderkant: daar staat het modelnummer, en dat vertelt je precies welk apparaat je in handen hebt. De grootste horde is niet de console maar je televisie.
Want moderne tv’s hebben vaak geen gele tulpingang meer, en SCART is helemaal verdwenen. Een console van voor 2006 geeft geen HDMI, dus er zit altijd een tussenstap tussen. Meestal is dat een kabel of een adapter van een paar euro. Wij hebben die tussenstukken op voorraad in onze kabels en adapters voor retro consoles, en welke je nodig hebt hangt af van wat er achterop je console zit.
Welke spelcomputer heb ik precies gevonden?
Draai het apparaat om. Op de sticker aan de onderkant staat een modelnummer, en dat is de enige betrouwbare manier om te weten wat je hebt. Het uiterlijk misleidt: veel consoles kregen een tweede versie die er bijna hetzelfde uitziet maar binnenin verschilt.
Dit zijn de nummers die je in Nederlandse huizen tegenkomt:
- NESE-001: de Europese NES. De Amerikaanse heet NES-001, en NES-101 is een Amerikaans topmodel dat hier nooit verkocht is.
- SNSP-001A: de Europese Super Nintendo. SNS-001 is de Amerikaanse, SHVC-001 de Japanse Super Famicom.
- NUS-001: de Nintendo 64.
- DOL-001 of DOL-101: de GameCube. Op DOL-001 zit achterop een digitale AV-uitgang, op het latere DOL-101 is die weggelaten.
- RVL-001, RVL-101 of RVL-201: de drie versies van de Wii. Alleen het eerste model heeft onder een klepje vier controllerpoorten en twee sleuven voor geheugenkaarten van de vorige generatie zitten, en alleen dat model leest ook de kleine schijfjes van de GameCube.
- DMG-01, MGB-001, CGB-001: de originele Game Boy, de Pocket en de Color.
- AGB-001, AGS-001, AGS-101: de Game Boy Advance en de twee versies van de Advance SP.
- NTR-001 en USG-001: de Nintendo DS en de DS Lite.
- SCPH gevolgd door cijfers: elke PlayStation 1 en 2. De slanke PS2 begint bij SCPH-70000.
- CECH gevolgd door cijfers: elke PlayStation 3.
Staat er PAL op de doos of op het spel, dan heb je de Europese uitgave. PAL is het oude Europese kleurensysteem met 625 lijnen en 50 beelden per seconde. Amerika en Japan gebruikten NTSC met 60 Hz. Op een spelcomputerdoos betekent PAL simpelweg: dit exemplaar is voor Europa gemaakt.
Doet hij het nog na al die jaren?
Ga er niet vanuit dat een dood beeld betekent dat de console stuk is. In verreweg de meeste gevallen ligt het aan iets anders, en die dingen kun je zelf nalopen.
Loop deze volgorde af. Begin bij de voeding: het originele blokje hoort erbij, en een universele adapter met het verkeerde voltage kan schade doen. Zit er stroom op, kijk dan naar de kabel tussen console en tv, want oude AV-kabels breken bij de stekker. Werkt het beeld nog steeds niet, dan zijn de contacten aan de beurt. Cartridges en de sleuf in de console lopen na twintig jaar aan. Een cartridge die niet start is vaker vuil dan defect.
Wat je niet moet doen is in de cartridge blazen. Het lijkt te helpen omdat je hem er tijdens dat ritueel opnieuw insteekt, en dat opnieuw insteken is wat het contact herstelt. Het vocht uit je adem versnelt juist de corrosie op de koperen contactpunten. Schoonmaken met alcohol en een wattenstaafje werkt wel, blazen werkt tegen je.
Nintendo repareert deze systemen zelf niet meer. Nintendo Nederland meldt bij oudere systemen dat ze niet kunnen helpen, en Nintendo of America servicet alleen nog de Switch-familie en de New Nintendo 2DS XL. Voor een reparatie ben je aangewezen op jezelf of op een derde partij.
Hoe krijg ik een oude spelcomputer aan een moderne tv?
Dit is waar de meeste mensen vastlopen. Nieuwe televisies hebben HDMI en verder weinig. De gele composietingang verdwijnt uit nieuwe modellen en SCART is er al helemaal niet meer. Nintendo verwijst voor dit probleem naar externe adapters zonder een merk aan te bevelen.
Wat je console geeft, per apparaat:
- NES: een antenne-uitgang en een composietuitgang met tulpstekkers. De antenne-route werkt alleen op een tv die nog analoge kanalen kan afstemmen.
- Super Nintendo, Nintendo 64 en GameCube: alle drie dezelfde Multi Out-aansluiting. Eén stereo-AV-kabel past op alle drie. Voor de GameCube verkocht Nintendo in Europa daarnaast een losse RGB-kabel met SCART-stekker.
- Wii: geen HDMI. In de doos zat een composietkabel, in Europa met een SCART-adapter erbij. Een componentkabel tot 480p en een officiële RGB-kabel waren los te koop.
- PlayStation 1 en 2: AV Multi Out met composiet, S-video en RGB. Bij de PS2 komt component erbij. Meegeleverd was composiet, de rest kocht je los.
- PlayStation 3: heeft wel HDMI, plus de oude AV Multi Out. In de doos zat alleen de composietkabel.
- Xbox 360: het eerste model uit 2005 had geen HDMI, alleen composiet, component of VGA. De Elite uit 2007 was de eerste met HDMI, en de latere modellen hebben hem standaard.
Heeft je tv nog een gele tulpingang, dan ben je klaar met de kabel die er bij zat. Heeft hij die niet, dan zet een adapter het analoge signaal om naar HDMI. Per console staat het stap voor stap uitgelegd in onze gidsen voor de NES, de Super Nintendo, de Nintendo 64, de GameCube, de Wii, de PlayStation 1, de PlayStation 2 en de PlayStation 3. Twijfel je welke kabel bij jouw aansluiting hoort, dan zet welke kabel je nodig hebt voor je retro console ze naast elkaar.
Eén ding krijg je niet aan de praat, hoe goed je adapter ook is. De NES Zapper, het lichtpistool van Duck Hunt, werkt alleen op een beeldbuis. Het pistool meet lichtflitsen op het scherm en rekent op de vaste timing waarmee een beeldbuis regel voor regel oplicht. Een plat scherm licht alle pixels tegelijk op en bewerkt het beeld met vertraging, dus de meting klopt niet meer. Daar bestaat geen adapter voor.
Werken de spellen nog?
De spellen zelf gaan langer mee dan de console. Cartridges van de NES, Super Nintendo, Nintendo 64 en de Game Boy-familie zijn plastic met een printplaat erin en die verslijt niet. Schijfjes zijn kwetsbaarder: GameCube-discs zijn de kleine van 8 cm met ongeveer 1,5 GB, PlayStation 1 gebruikt cd-rom, PlayStation 2 dvd-rom en PlayStation 3 blu-ray. Wil je een PS1 kopen, dan vind je de geteste consoles en losse games met foto in onze shop, naast al onze andere retro consoles.
Twee dingen bepalen of een spel het bij jou doet. Het eerste is de regio. NES, Super Nintendo, Nintendo 64, GameCube, Wii, PlayStation 1 en PlayStation 2 zijn allemaal regiovergrendeld: een Europees apparaat speelt Europese spellen. Bij Nintendo zit er een lockoutchip in zowel console als cartridge die bij elkaar moeten passen. Handhelds zijn de uitzondering. Game Boy, Game Boy Color en Game Boy Advance draaien spellen uit elke regio, en dat geldt ook voor Nintendo DS-spellen, met uitzondering van titels die DSi-functies gebruiken. Meer over hoe dat slot werkt staat in ons stuk over regiobeveiliging bij oudere consoles.
Het tweede is de save-batterij. Veel oudere cartridges bewaren je voortgang in geheugen dat door een knoopcel in de cartridge gevoed wordt. Is die leeg, dan zijn je oude spellevens weg, maar het spel zelf start en speelt gewoon door. In Game Boy- en Game Boy Color-cartridges zit meestal een CR2025, in Super Nintendo- en Nintendo 64-cartridges met batterij een CR2032. Niet elke cartridge heeft er een: latere spellen slaan op in flashgeheugen, en Nintendo 64-titels met EEPROM of Flash bewaren hun saves zonder stroom.
Wat niet meer werkt, ook als het apparaat het doet
Een paar functies zijn definitief weg en dat ligt niet aan jouw exemplaar. Nintendo Wi-Fi Connection, de online dienst van de Wii en de Nintendo DS, is op 20 mei 2014 gestopt. Online spelen, ranglijsten en wedstrijden in die spellen werken sindsdien niet meer. Offline spelen werkt onveranderd door. Het Wii Shop Channel sloot op 30 januari 2019, dus nieuwe downloads zijn niet meer mogelijk.
Verder zijn er verwachtingen die nooit klopten. De Wii speelt alleen Wii-discs en op het eerste model GameCube-discs. Dvd-films, muziek-cd’s en blu-rays doet hij niet. Een PlayStation 2 speelt wel gewoon je oude PlayStation 1-schijfjes. Een Nintendo DS en DS Lite nemen Game Boy Advance-cartridges in de onderste sleuf, maar geen Game Boy- of Game Boy Color-spellen.
Wat is een handheld zonder batterijen?
Bij de draagbare apparaten zit de eerste horde in de stroomvoorziening, en die verschilt per model. De originele Game Boy loopt op vier AA-batterijen en haalt daar tot dertig uur mee. De Game Boy Pocket gebruikt twee AAA’s en komt tot ongeveer tien uur. De Game Boy Color draait op twee AA’s, ook rond de tien uur. De Game Boy Advance heeft twee AA’s nodig en houdt het ongeveer vijftien uur vol.
Vanaf de Game Boy Advance SP zit er een ingebouwde lithium-ion-accu in, goed voor ongeveer tien uur spelen na drie uur laden. De Nintendo DS en DS Lite hebben dat ook. Nintendo geeft aan dat zo’n accu enkele jaren of ongeveer 500 laadbeurten meegaat voordat de capaciteit terugloopt, en dat hij vervangbaar is. Een SP of DS die niet meer aan gaat is dus vaak een accu-kwestie en geen doodverklaring. Meer over deze handheld staat in de geschiedenis van de Game Boy Advance.
Houden, verkopen of weggeven
Niet elke vondst is de moeite waard om te bewaren, en dat mag je hardop zeggen. Heb je een console zonder spellen, zonder kabels en zonder doos, en speel je zelf niet, dan gaat hij op zolder gewoon opnieuw stof staan vangen. Voor wie er wel iets mee wil: compleet met doos, boekjes en de originele kabels is een exemplaar aanzienlijk meer waard dan los. Werkend en getest telt zwaarder dan mooi ogend, en een Europese uitgave verkoopt hier makkelijker dan een import.
Wat je nooit moet doen is hem bij het grofvuil zetten. Ook een niet-werkend apparaat heeft waarde voor onderdelen. Wil je van je vondst af, dan kun je hem bij ons aanmelden via retro games en consoles verkopen.
Veelgestelde vragen
Hoe oud is mijn spelcomputer ongeveer?
Grofweg te herleiden aan de generatie: de NES hoort bij de derde generatie, de Super Nintendo bij de vierde, Nintendo 64 en PlayStation 1 bij de vijfde, GameCube en PlayStation 2 bij de zesde, en Wii, PlayStation 3 en Xbox 360 bij de zevende. De NES kwam in 1986 naar Scandinavië en pas in 1987 naar de meeste Europese landen.
Is mijn oude spelcomputer zeldzaam?
Zelden. De aantallen zijn enorm: wereldwijd gingen er 61,91 miljoen NES-systemen over de toonbank, 49,10 miljoen Super Nintendo’s, 32,93 miljoen Nintendo 64’s, 21,74 miljoen GameCubes en 101,63 miljoen Wii’s. De PlayStation 2 is met ruim 160 miljoen de best verkochte spelcomputer ooit. Zeldzaamheid zit vaker in een specifiek spel of in een complete doos dan in het apparaat zelf.
Kan ik een Amerikaans spel op mijn Europese console spelen?
Op een thuisconsole niet zonder ingreep. Bij de Super Nintendo en Nintendo 64 zit er een lockoutchip in console en cartridge die bij elkaar moeten passen, en bij de Super Nintendo verschilt zelfs de vorm van de cartridge per regio. Op een Game Boy, Game Boy Color of Game Boy Advance werkt een import wel gewoon.
Mijn cartridge start wel maar mijn oude opgeslagen spel is weg. Is de cartridge stuk?
Nee. Dat is precies het beeld van een lege knoopcel: het spel zelf zit in een chip die geen stroom nodig heeft en blijft werken, alleen het opgeslagen deel valt weg. Een nieuwe CR2025 of CR2032 in de cartridge lost het op, al ben je de oude opslag kwijt.
Weet je inmiddels wat je hebt en wil je hem weer aan de praat krijgen, kijk dan welke kabel of adapter bij jouw aansluiting past. Blijkt je vondst een Nintendo en wil je de reeks aanvullen, dan kun je bij ons retro Nintendo kopen.
